Giảm thiểu ô nhiễm môi trường và Tai nan lao động: Quan trọng là ý thức doanh nghiệp

Ô nhiễm môi trường và tai nạn lao động hiện được coi là một vấn nạn trong các doanh nghiệp hiện nay, đặc biệt ở khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa, vấn đề này càng trở lên nghiêm trọng hơn bao giờ hết. Bởi trong quá trình hội nhập, cùng với việc xóa bỏ hàng rào thuế quan, tự do hóa thương mại, thì những yêu cầu về bảo vệ môi trường, giảm thiểu tai nạm lao động đang là một thách thức lớn nếu doanh nghệp muốn tồn tại.

 Doanh Nghiệp nhỏ, gây ô nhiễm lớn

Theo một nghiên cứu năm 2007 của Viện nghiên cứu chiến lược chính sách Công nghiệp, Bộ Công thương cho biết khoảng 70% số đơn vị đã thực hiện các biện pháp khác nhau nhằm bảo vệ môi trường. Đây là một tỷ lệ tương đối cao nhưng xét về các biện pháp cụ thể như xử lý nước, xử lý chất thải rắn, các biện pháp phòng ngừa thì tỷ lệ này dao động ở mức 50%. Đặc biệt, rất ít doanh nghiệp thực hiện xử lý khí thải.

Một nghiên cứu chưa đầy đủ khác cho thấy,  ở 1.000 cơ sở sản xuất có tới 66% cơ sở bị ô nhiễm nhiệt và 30% bị ô nhiễm tiếng ồn. Còn tại hơn 140 làng nghề, do quy mô sản xuất nhỏ, vốn đầu tư ít nên việc cải tiến công nghệ, áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào quy trình sản xuất rất hạn chế. Đồng thời, việc sử dụng nguyên, nhiên liệu sản xuất trong ngành công nghiệp nhẹ, hóa chất, chế biến thực phẩm… hiện nay cũng không đảm bảo an toàn, gây độc hại.Nguy hiểm và khó nhận biết nhất đối với người lao động là ô nhiễm không khí. Tại các môi trường sản xuất hóa chất, luyện kim, thuộc da... người ta tìm thấy 4 loại khí độc là SO2, C, NO, CO2.

Theo các chuyên gia, nguyên nhân của tình trạng trên là do, bên cạnh vấn đề ý thức của người lao động còn do hầu hết công nghệ của các doanh nghiệp nhỏ và vừa đều lạc hậu, chắp vá. Đồng thời, các chủ doanh nghiệp này cũng ít chịu đầu tư chi phí để nâng cấp môi trường sản xuất. Công tác quản lý sản xuất cũng chưa chuyên nghiệp hoặc không tuân thủ các quy định pháp luật về vệ sinh lao động, thiếu các biện pháp an toàn, mặt bằng sản xuất chật hẹp và không tổ chức huấn luyện kiến thức bảo hộ lao động các chủ cơ sở sản xuất vừa và nhỏ cần ý thức đầu tư nâng cấp nhà xưởng, máy móc, công nghệ.

 Đa số nhà xưởng của các Doanh Nghiệp nhỏ đều làm tạm bợ, bố trí các lỗ không khí không khoa học khiến cho công nhân luôn ở trạng thái mệt mỏi và khó thở. Chưa kể cường độ làm việc, chỉ mỗi sức nóng và sự bí hơi của nhà xưởng cũng đủ làm công nhân "đuối sức". Chính vì vậy mà 4 nhóm bệnh nghề nghiệp chủ yếu hiện đang "hoành hành" ở người lao động là: Bệnh bụi phổi nghề nghiệp (bụi phổi silíc, bụi phổi Amiăng); bệnh điếc nghề nghiệp; bệnh sạm da nghề nghiệp; bệnh nhiễm khuẩn nghề nghiệp.

Cần nâng cao nhận thức Bảo Hộ Lao Động cho Doanh Nghiệp

Theo VCCI, mặc dù đã được VCCI và các ban, ngành liên quan hỗ trợ trong việc thực hiện bảo hộ lao động cũng như công tác an toàn vệ sinh lao động, nhưng trên thực tế rất nhiều cơ sở sản xuất nhỏ, hoặc các doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn chưa quan tâm đúng mức tới công tác đảm bảo sức khỏe cho người lao động cũng như an toàn lao động. Nhiều doanh nghiệp thực hiện nhưng cũng chỉ mang tính đối phó, chưa đầy đủ.

Theo dự báo, đến năm 2010, cả nước sẽ có trên 500 ngàn doanh nghiệp hoạt động, trong đó trên 95% là các doanh nghiệp nhỏ và vừa, với khoảng 56 triệu lao động. Căn cứ vào sự gia tăng số lượng lao động và sự chuyển dịch cơ cấu lao động theo hướng công nghiệp hóa ở nước ta, thì dự báo vào năm 2010 trong khu vực công nghiệp ở nước ta sẽ có khoảng 120- 130 ngàn người bịâti nạn lao động, trong đó có 1.200 người chết, gây thiệt hại kinh tế ước tính khoảng gần 1.000 tỷ đồng.

Chính vì vậy mà theo Bộ trưởng Bộ Lao Động Thương Binh Xã Hội, Nguyễn Thị Kim Ngân: "đây sẽ  là một thách thức lớn, nếu  không có những biện pháp tích cực và kịp thời để cải thiện điều kiện lao động, ngăn chặn sự gia tăng tai nạm lao động, bệnh nghề nghiệp thì sẽ gây ra hiểm họa không chỉ cho một doanh nghiệp, một vùng mà còn có thể gây hậu quả nghiêm trọng đến an sinh xã hội, làm huỷ hoại môi trường, gây thiệt hại khôn lường về người và tài sản quốc gia"

Còn các chuyên gia về an toàn lao động của VCCI cho rằng,  để làm được việc này, rất cần có sự quan tâm hỗ trợ, đầu tư về vốn và kỹ thuật của Nhà nước thông qua những chính sách cụ thể. Đồng thời, người lao động cũng cần nâng cao ý thức kỷ luật, tuân thủ các quy định lao động. Khi môi trường lao động bảo đảm, chắc chắn chất lượng lao động và năng suất lao động sẽ ngày một tăng. Đấy mới là sự cạnh tranh mang tính hiệu quả, bền vững. Ngoài ra, cần xây dựng một cơ sở hạ tầng đảm bảo, nâng cao nội lực và nhận thức của các doanh nghiệp, tạo ra các áp lực và động cơ thúc đẩy doanh nghiệp áp dụng sản xuất sạch hơn. Đặc biệt cần thúc đẩy nghề cố vấn môi trường nhằm tư vấn, hỗ trợ các doanh nghiệp về xử lý chất thải, phòng chống ô nhiễm, bảo tồn thiên nhiên, tiết kiệm năng lượng...

Box: Nằm trong chương trình quốc gia về bảo hộ lao động , an toàn lao động, vệ sinh lao động đến năm 2010, Dự án nâng cao chất lượng công tác bảo hộ lao động trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa của VCCI đang được triển khai mạnh mẽ tại các donh nghiệp. Tất cả các đối tượng là người sử dụng lao động, các cán bộ quản lý an toàn lao động, người lao động... đã được VCCI trang bị những kiến thức cơ bản về bảo hộ lao động. Một trong những mục tiêu chính của dự án này là nhằm nâng cao chất lượng công tác bảo hộ lao động trong cácdoanh nghiệp nhỏ và vừa như một nội dung quan trọng trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế, góp phần vào sự phát triển bền vững của đất nước trên các mặt kinh tế, chính trị và xã hội trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

Quốc Anh